Żołądek to podłużny, dobrze umięśniony narząd, który czynnie dopasowuje swoją pojemność do objętości spożytego pokarmu. Znajduje się w lewym podżebrzu, poniżej przepony, a powyżej pępka.
Dzięki silnemu umięśnieniu, dokładnie rozciera i miesza treść pokarmową z wydzieliną zawierającą śluz, kwas solny, enzymy i tzw. czynnik wewnętrzny (IF), niezbędny do absorpcji witaminy B,2 poprzez ściany jelit do krwioobiegu. Brak IF - który może pojawić się jako konsekwencja zaniku błony śluzowej żołądka -jest jedną z przyczyn niedoboru witaminy Bl2, co może prowadzić do zaburzeń w układzie krwiotwórczym i nerwowym.
Głównym enzymem soku żołądkowego jest pepsyna, która wstępnie trawi białka. Jest skuteczna tylko w silnie kwaśnym środowisku. Pod wpływem działania pepsyny białka rozpadają się na mniejsze jednostki - polipeptydy, przygotowując się do następnej fazy trawienia: rozkładu na mniejsze peptydy, a następnie aminokwasy.
Kolejny enzym żołądkowy - rennina ścina mleko i umożliwia dalsze trawienie jego białka (kazeiny).
Niezwykle kwaśny odczyn soku żołądkowego (pH 0,8-2,0) pochodzi od kwasu solnego (HO), który jest wytwarzany przez specjalne komórki okładzinowe błony śluzowej żołądka.
Kwaśne środowisko jest dobrze tolerowane przez błonę śluzową żołądka, ponieważ w warunkach fizjologicznych jej komórki są zaopatrzone w odpowiednie mechanizmy obronne. Silnie kwaśne środowisko stanowi skuteczną linię obrony przed rozmaitymi patogenami, w większości przypadków niszcząc je. W sytuacji niewystarczającej ilości soku żołądkowego, mikroorganizmy wywołują procesy zapalne w błonie śluzowej żołądka, które prowadzą do zaburzonej funkcji mięśni zwieracza - w efekcie sok żołądkowy „cofa się” do przełyku. Jednak przełyk z trudnością toleruje refluks zawartości żołądka (zarzucanie wsteczne), co wywołuje nieprzyjemny, palący ból, tzw. zgagę. Zaburzenie to, nazywane skrótowo w literaturze jako GERD (Gastro-Esophageal Reflux Disease choroba refiuksowa żołądkowo-przełykowa), jest obecnie bardzo częste i może być spowodowane niezdrowym stylem życia, jak również złymi nawykami żywieniowymi, a konkretnie niską jakością pożywienia.
Z żołądka nie jest absorbowane nic innego poza alkoholem (około 20%) i niewielką ilością żelaza (lecz tylko w obecności odpowiedniej ilości witaminy C). Wstępnie strawiony pokarm, wysycony sokiem żołądkowym w wyniku rytmicznych skurczów mięśni żołądka, dostaje się do dwunastnicy pierwszego odcinka jelita cienkiego.
Zazwyczaj pokarm, zawierający węglowodany, białka i tłuszcze, opuszcza żołądek w ciągu 3-5 godzin. Pokarm płynny, jak np. zupy, przechodzi przez żołądek o wiele szybciej niż pokarmy stałe. Z kolei pokarmy tłuste pozostają w nim znacznie dłużej.
Tabela 1. Jak długo pokarm pozostaje w żołądku?
| 0,5 godz - 2 godz | 2 - 3 godziny | 3 - 4 godziny | 4 - 5 godzin | 5 - 6 godzin | 6 - 8 godzin |
| cukier | biały chleb | chleb pełnoziarnisty | ser | tłusta pieczeń wieprzowa | sałatka śledziowa |
| miód | grzanki | frytki | soczewica | bekon | sardynki w oleju |
| owsianka | surowe jaja | kalarepa | groch | tuńczyk | |
| ryż | jaja na twardo | szpinak | szczypiorek | wędzony węgorz | |
| kasza manna | omlet | rzodkiewka | śledź wędzony | tłusta pieczona gęś i kaczka | |
| kawa, herbata | sos tatarski | jabłka | śledź solony | ||
| kakao | ryba gotowana | gotowana szynka | pieczone mięso | ||
| gotowane mleko | kalafior | gotowana wołowina | |||
| bulion | szparagi | niezbyt tłusta kiełbasa | |||
| jaja gotowane na miękko | ziemniaki gotowane w solonej wodzie | gotowana kura | |||
| ziemniaki purre | |||||
| kompot |
